مقاله حاضر کوششی است برای بهتر فهمیدن تاثیر جهانی شدن و ایدئولوژی های زبان شناختی بر چگونگی پرداخته شدن هویت و بر استفاده عملی از زبان با تعریف آنچه که هویت یک فرد فرانکوفون (فرانسوی زبان) شمرده می شود. به همین منظور نویسنده مقاله تحقیقی را در مورد پنج جوان دانشجوی ایتالیایی الاصل در فضای شهری تورنتو (کانادا) انجام داده است که بر روی روند شناسایی در مقابله با گفتارها در چند زبانی و تابعیت صورت گرفته است .همگی جوانان مورد نظر دانشجوی زبان فرانسه هستند تا پس از پایان تحصیلات به عنوان معلم زبان فرانسه مشغول به کار شوند. تحقیق حاضر نقدی است بر ساختار هویتی فرانسوی زبانان در کانادا.

آنچه که مسلم است هر رشته ای از علم یا ادبیات وهنر نیاز به روشها و ابزار تحقیقاتی خاص خود دارد و به مدد این ابزار است که می توان به موقعیت رشته های خاص و حتی میان رشته ها، با توجه به ملاک اعتباری  هر یک از آنها از دیدگاه معرفت شناختی پرداخت؛ اما این ملاک زمانی پاسخگوست که منطبق با ماهیت «علمی- انسانی» باشد. از این رو آنچه در این مقاله مد نظر ماست ارائه بازتابی غیر انتقادی از تحولات اخیر به رویکرد تطبیقی پژوهش ادبی در زمینه ادبیات فرانسوی زبان می باشد؛ آن هم با تاکید بر این نکته که شکوفایی این پژوهش تطبیقی مدیون تنوع آثار تالیفی به زبان فرانسه و همچنین تحول در کیفیت این آثار است که پیشرفت در زمینه های پژوهشی این رشته را فراهم آورده است.

تحلیل گفتمان انتقادی شاخه ای جدید و بین رشته ای در علوم انسانی و بالاخص در حوزه نقد زبان شناختی است که در سال های اخیر توسعه بیشتری پیدا کرده و در تحلیل مسائل مختلف سیاسی- اجتماعی و البته متون ادبی خودنمایی می کند. نورمن فرکلاف نظریه پرداز و بنیان گذار این جریان فلسفی-زبان شناختی در اواخر قرن بیستم میلادی با دریافت و گذر از نظریات نشانه شناسی، تأویل گرایی گادامر، دیرینه شناسی میشل فوکو و با رد آراء صرفا اقتصاد گرایانه ی نئوکمونیست ها و با نگاهی به پسا ساختار گرایی دریدایی توانست مفهوم گفتمان قدرت و مردم را از طریق ساخت های ایدئولوژیک به دست آمده از صورت های زبانی تازگی ببخشد.مقاله ی حاضر می کوشد با رویکردی تطبیقی، مفهوم کلیدی و کلان مدرنیته را در بافت موقعیتی رمان های مدیر مدرسه از جلال آل احمد و سفر به انتهای شبِ لویی-فردینان سِلین فرانسوی، که اصطلاح مدرنیته به عنوان گفتمان قدرت در رمان های نیمه اتوبیوگرافیک (خود زندگی نامه) مذکور در تضاد با گفتمان رسمی قهرمان های داستان است، بر اساس رویکرد نظری نورمن فرکلاف تحلیل و بررسی کند. باید گفت که آل احمد در مدیر مدرسه قصد انتقاد از عواقب جامعه ای را دارد که غرب زده شده و به تقلید از مدرنیته ی غربی اخلاق، معنویات و فرهنگ سنتی را به فراموشی سپرده است. سِلین نیز در سفر به انتهای شب با دنیای پست مدرن غرب و گفتمان مدرنیته که در جایگاه گفتمان قدرت قرار دارد، رسم و رسوم جاری بین افراد جامعه را، که تحت تاثیر پدیده ی مدرنیزاسیون دولتی و ظهور بیش از پیش ماشین های صنعتی هویت انسانی خود را باخته اند، در قالب جملات قصار و لحن عامیانه به دیده ی تحقیر می نگرد.

میان گفتار و نوشتار فاصله بسیار است. این فاصله به اندازه ای زیاد است که دانشجویانی که زبان فرانسوی را به عنوان زبان خارجی در کشور خود سالها به گونه سنتی فرا می گیرند، زمانی که برای اولین بار به یک کشور فرانسوی زبان مسافرت می کنند، به دشواری توانائی فهمیدن و صحبت کردن به زبان فرانسوی را دارند و این طور به نظر آنها می رسد که یک زبان ناآشنا را می شنوند. این وضعیت بدون تردید دلیل بر این است که بیشتر دانشجویان در زمان یادگیری خود آموزشی دیده اند که بر پایه دستور زبان فرانسوی نوشتاری بوده و یا گونه ای از زبان گفتاری فرانسوی را که در حقیقت زبان نوشتاری-گفتاری است، فرا گرفته اند.برای زبان آموزان فارسی زبان، فراگیری زبان فرانسوی دشواری دیگری که دارد آن است که زبان فرانسوی و فارسی از دید گونه شناسی با هم تفاوت دارند: از دید گاه ساختاری، آوائی، و گفتار شفاهی. با توجه به دشواری های یاد شده، این نوشتار کوشش دارد نشان دهد که چگونه آهنگ زبان می تواند ما را از ساختار گفت و شنود بین دو زبان آموز پیشرفته در زبان فرانسوی آگاه سازد و نیز چه تفاوت هائی میان گفتار خود فرانسوی زبانان، آنطوری که در کتاب «گرامر آهنگ زبان» یا تئوری پاراگراف گفتاری توسط مورل و دانن بوالو (1998) توصیف شده، وجود دارد. تئوری یاد شده چارچوب این پژوهش قرار گرفته است و شامل چند رشته می شود: 1- تحلیل صوتی یا تحلیل اکوستیک آ هنگ زبان، 2 – آهنگ زبان، 3- تجزیه و تحلیل ساختار نحوی و ساختار واژه ای، 4- تجزیه و تحلیل سخنگوئی. اضافه بر این، تئوری بیان که توسط کولیولی (1990) گسترش یافته است را هم در بر می گیرد.

در مطالعه ی حاضر ضمن بررسی مفهوم لف در نمایش های کوتاه طنز و معاصر فرانسوی، در جستجوی پاسخ به این پرسش بوده ایم که آیا می توان بخشی از عدم توانایی در درک کامل این گونه نمایش های فکاهی نزد کاربران غیرفرانسوی زبان فرانسه را به وجود لفافات نسبت داد؛ و نیز اینکه کارکردهای گفتمانی متفاوتی که لف پردازی دارد، کدامند. این مساله به ویژه در نمایش های طنز و کوتاه گاد الماله و جمال دوبوز-بازیگران، طنر پردازان و فکاهه گویان الجزیره و مراکشی تبار فرانسوی مطرح شده است. همچنین به بررسی این موضوع پرداخته ایم که لفافات چگونه در این گونه ی نمایشی ظاهر شده و اغلب در کدامیک از گروه ها نظیر "پیش فرض ها"، " مفاهیم تلویحی" و غیره قرار می گیرند. در ادامه به نقش این گونه ی نمایشی در کلاس های آموزش زبان فرانسه با توجه به رویکرد کنشی اشاره کرده ایم. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات درآن از راه شناخت واقعیت های زبانی با تمرکز بر داده ها، مشاهده ی نمایش نامه ها و مطالعه کتاب صورت گرفته است. این تحقیق نشان می دهد که فرایندهای استخراج مفاهیم ضمنی از دل گفتمان فکاهی نه تنها نیازمند در اختیار داشتن ساختارهای زبانی که خواستار کسب توانش های دایره المعارفی و فرازبانی است و در اختیار نداشتن آن موجب عدم درک صحیح و کامل و در نتیجه بی تفاوتی به مفاهیم ضمنی مولد طنز، می شود. متن کامل مقاله های این شماره به زبان فرانسه می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقالات به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید. لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

زبان، پدیده ای اجتماعی است که از باورها و ایدئولوژی های حاکم در جامعه تاثیر می پذیرد و از سوی دیگر با انعکاس این باورها، نقش اساسی در بازتولید آن ها دارد. این پژوهش برآنست با بررسی زبان شناختی داستان کوتاه «الشرف» نوشته ی ذنون ایوب، بر اساس الگوی دو زبان شناس برجسته، بوریس آسپنسکی و راجر فاولر که در بررسی یک متن بر دیدگاه روایتگری و نقش نویسنده تأکید دارند، ضمن تحلیل گفته های این داستان، در چهار سطحِ زمانی-مکانی، عبارت شناختی، روان شناختی و ایدئولوژیک که مؤلفه های اصلی یک گفتار روایی محسوب می شوند، زمینه را برای درک ایدئولوژی صریح و پنهان متن فراهم آورد. تحلیل دیدگاه روایتگری داستان کوتاه «الشرف» حاکی از این است که ذنون ایوب با بهره گیری از ابزارهای زبانیِ کارآمد در چهار سطحِ مذکور، دو اندیشه ی متقابل را برای خواننده به تصویر می کشد: از یک سو باورهای غالب مردسالاری که به صورت صریح از طریق شخصیت های داستانی بازتولید می شود و دیگری ایدئولوژی پنهان، یعنی نارضایتی راوی اول شخص/ نویسنده به عنوان نماینده ی یک نسل روشنفکر، از تصورات و باورهای غلط فرهنگی و اجتماعیِ نهادینه شده در جامعه.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

داستان کوتاه نوعی ادبی است که از میانۀ قرن نوزدهم، همزمان با انقلاب صنعتی، به خاطر حجم کمتر آن به نسبت رمان و مجال خواندن آن در مدت زمانی کوتاه، در اروپا رواج پیدا کرد. ساده اندیشی است اگر بخواهیم به این نوع ادبی، در مقایسه با انواع دیگر، اهمیت کمتری بدهیم. زیرا داستان کوتاه چه واقعگرایانه باشد چه شگفت انگیز، ساختاری استوار دارد که از نظر ریخت شناسی، فضا، زمان، شخصیت و... دارای اهمیت بسیار است که کوشیده ام تا در این نوشتار، بدان ها بپردازم.